Artık evler de yenilenemeyecek
01 Temmuz 2024 Pazartesi
Önümüzdeki günlerde Meclise sunulması beklenen, kapalı kapılar ardında hazırlanmış olmakla birlikte dışarıya bir şekilde sızmış olan. . . .
Artık evler de yenilenemeyecek
HUKUKA GÖRE

Artık evler de yenilenemeyecek

Bumin DOĞRUSÖZ

Önümüzdeki günlerde Meclise sunulması beklenen, kapalı kapılar ardında hazırlanmış olmakla birlikte dışarıya bir şekilde sızmış olan, Kanun Teklifi Tasarısı’na dair bilgi notlarından hareketle bireysel taşınmaz satış kazançlarında yapılması planlanan değişiklikleri bu gün aktarmaya çalışacağım.

Kapalı kapılar ardında diyorum; çünkü vergi kanunlarında önemli değişiklikler, vergilendirme rejimi değişiklikleri, ilgili aktörlerin veya temsilcilerinin katılımı ile uzmanların görüşleri alınarak, üniversitelerin, hocaların önerilerine bakılarak hazırlanır. Vergi kanunları, gizlilik içinde hazırlanıp, mükelleflere gol atmaya çalışır gibi yangından mal kaçırırcasına, hiç tartışılmadan alelacele Meclise sunulup beş-on günde hemen kanunlaştırılmaması gereken metinlerdir. Öğrendiğim kadarı ile şu anda Meclise sunulması beklenen Taslak, Vergi Konseyi’nde bile ele alınmamış. Gerçi son zamanlarda bu konseyin ne iş yaptığı da belli değil ya.

Neyse konumuza dönelim.

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 80. maddesinde; bir ticari veya zirai işletmeye dahil olmayan gayrimenkullerin, hakların, gemi ve gemi paylarının iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde satılması halinde elde edilen kazanç değer artışı kazancı olarak vergi kapsamına alınış olup, söz konusu kazanç 5 yıllık sürenin geçmesinden sonra elde edilmişse verginin konusu dışında bırakılmıştır. Kanunun mükerrer 81. maddesinde ise kazanç tespitinde, iktisap bedelinin, elden çıkarılan mal ve hakların, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere TÜİK tarafından belirlenen Yurt-İçi Üretici Fiyat Endeksi’ndeki artış oranında (artış oranının  %10 veya üzerinde olması koşulu ile) artırılarak tespit edileceği hükme bağlanmakla söz konusu kazancın enflasyona isabet eden kısmının vergilendirilmemesi amaçlanmıştır. Mevcut düzenlemeye göre 2024 yılında buradan elde edilecek kazançların 87.000 lirası vergiden istisnadır.

2023 yılında bu kapsamda 10.389 mükellef beyanname vermiş, yaklaşık 3,5 milyar matrah beyan edilmiş, 977 milyon vergi ödenmiştir.

Burada 5 yıllık sürenin varlık sebebi, kişilerin tasarruf maksadı ile edindikleri, spekülatif amaç gütmedikleri, bir başka deyişle taşınmaz sektöründe piyasa aktörü olarak yer almak isteği ile edinmedikleri taşınmazlardan sağlayacakları kazançları vergi dışı bırakmaktır. Burada ölçüt olarak zamanın yasa koyucusu 5 yıllık süreyi benimsemiştir. Başka ölçütler de olabilirdi.  Zira gelir vergileri, tasarrufu vergilemeyi amaçlayan vergiler değildir. Gelir vergisinin babası Prof. Neumark’ın kitapları bunu yazar.

Şimdi ise teorik temeller veya ilkeler bir kenara bırakılarak, hazineye para toplamanın tek amaç olması dolayısıyla buradaki kuralların da değiştirilmesi planlanmaktadır. Yapılması öngörülen değişikliğe göre, 5 yıllık süre koşulu ve 87.000 liralık istisna kaldırılmaktadır. Bir taşınmaz edinildikten sonra ne zaman satılırsa satılsın, kazancı vergiye tabi olacaktır. (Bir bilgi edinememiş olmakla birlikte maliyet bedelinin enflasyona karşı korunmasının süreceğini düşünüyorum). 5 yıllık vergi dışı kalma süresi sadece bir adet konut için muhafaza edilecektir. Yani mükellefler ömrü hayatlarında bu kuraldan bir defa için yararlanabileceklerdir. Ancak bu yararlanmanın ilk satışları için mi olacağı konusu açık değildir, belirsizdir. Örneğin bir kişinin 10 sene önce edindiği ve bu gün 8 milyon eden bir konutu ile 9 sene önce edindiği ve bu gün değeri 50 milyon eden bir başka konutu olsa,  5 yıllık olanaktan yararlanmak isteyen bu kişi bu hakkını 50 milyonluk konutu için kullanmak isterse, önce onu mu satmak zorunda, yoksa diğerini sattığında vergisini ödeyerek hakkını ikinci satışına saklayabilecek midir? Bu sorunun cevabını zaman gösterecek.

Yürürlükteki kanunda, bedelsiz edinilen (bağış veya miras yolu ile gelen) taşınmazların elden çıkartılmasında 5 yıl kuralının uygulanmayacağı da öngörülüyor.  Bu istisna durumunun yeni düzenlemede yer alıp almayacağı sorusunun cevabını da, Teklif Meclise sunulduğunda öğrenebileceğiz.

Bildiğim kadarı ile bu yeni vergilendirme rejimi, kanunun yayımından sonra edinilecek taşınmazlar için geçerli olacak. Kanunun yayımından önce edinilmiş taşınmazlar için bu günkü vergilendirme rejimi geçerliliğini sürdürecek. Bir başka deyişle kanunun yayımından önce edinilmiş taşınmazların elden çıkartılmasından doğan kazançlar, iktisaptan itibaren beş yıl geçtikten sonra vergi dışı kalma uygulamasına yine tâbi olacak. Eğer düzenleme bu şekilde olursa, hukuk devletinin müktesep hak rejimi de zedelenmemiş olacak.

Ancak planlanan bu sistem kabul edilirse, artık evinizi yenilemeyi unutun. Yaşamda görülen, özellikle dar ve orta gelirli kesimde, ailelerin önce biraz birikimle, biraz borçla, biraz kredi ile bir ev alması, 8-10 yıl sonra bunu satıp üzerine biraz ekleyerek daha iyi bir ev almasıdır. Ancak bu kesim artık, konutunu sattığında, gelen paranın üzerine para eklese de yeni bir ev alamayacak. Çünkü evin satışından gelen paranın % 40’ı gelir vergisine gidecek. 

Oysa burada vergilendirme merdiven sistemine bağlanıp belli bir süre sonra kazancın vergi dışına alınması düşünülebilirdi. Örneği iktisaptan itibaren ilk yıl satıştan kazancın % 10’unun, ikinci yıl satışta kazancın % 20’sinin (…) sekizinci yıl satışta kazancın % 80’inin, dokuzuncu yıl satışta kazancın % 90’ının ve nihayet onuncu yıl ve sonrasında satış kazancının tamamı vergiden istisna edilebilirdi. Bence daha adil olurdu. (Ekonomim)
REKLAM ALANI
6- İç Ticaret Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı Serdal Yeğen; Meslek Mensuplarından Gelen Soruları Yanıtladıktan Sonra Moderatör İstanbul SMMM Odası Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin Katılımcılara ve Konuklara Teşekkür Ederek Bir Daha ki Etkinliklerde Buluşmak Üzere Semineri Sonlandırdı.
REKLAM ALANI
İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk ile sözleşmenin sonlandırılması fesih gibi değil, ikale sözleşmesi gibi . . . . . .
3201 sayılı Kanun’a göre Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin . . .
SPK ya tabii şirketlerin dahi Bilançoları zaman zaman ek süre ile tamamlanmaktadır.
Vergi yasalarında kapsamlı değişiklik içeren ancak henüz Meclis’e sunulmayan yasa teklifinde yer alacak olan “ticari kazanç elde eden . . . . .
Milli Savunma Bakanlığı, 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarını 217 bin 871 TL olarak belirledi.
Özel sektör işçi ve işveren tarafını ilgilen­diren kıdem tazminatında yaşanan so­runlar, son 20 yılda neredeyse dört yılda bir hükümet . . . . .
Bilindiği üzere, vergi kanunları hükümleri uyarınca 31.12.2023 tarihli bilançolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olup . . . .
YÖK Başkanı Erol Özvar, devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim programlarının kapatıldığını açıkladı.
Siz sahiden enflasyonun düşürülebileceğine inanıyor musunuz? Uzun süredir yaptığım saha ziyaretlerinde, yurt gezilerinde, organize sanayi . . . .
Türkiye yeni vergi kanununa kilitlenmişken torbadan başka bir şey çıktı. AK Parti Meclis grubuna 5 Temmuz 2024 tarihinde bir kanun teklifi sunuldu.
Bu köşede zaman zaman, yorumda sınırla, kanunlarda yer alan şekli şartların esası ne ölçüde etkilediğiyle ilgili makaleler yazıyorum.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) düzenleme hazırlıkları süren. . . . . .
9. Yargı Paketi nihayet Meclise sunuldu. Son yılların yasama pratiğine bakıldığında, iktidar kanadından gelen torba kanun tekliflerinin hızla . . .
Tüketicilerin konut kiralarında yaşadıkları artış oranı, tespit ve tahliye davalarının bir çığ gibi büyüdüğü son yıllarda artış oranının %25 ile . . .
Ülkemizde 01.10.2028 tarihine kadar sosyal güvenlik alanında üç ayrı kanun ve uygulaması bulunmakta idi. 1)14.07.1965 tarihinde 657 . . . .
Son bir aydır, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan vergi paketini tartışıyoruz. Tartışmaya, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından . . . .
Hazine ve Maliye Bakanlığının üzerinde çalıştığı ve yakın zamanda TBMM gündemine alınması beklenen vergi paketinin en önemli . . . . .
Devletlerin en önemli varlık sebebi kendisini meydana getiren kişilerin belirli ortak değerler temelinde homojen, uyumlu, huzur ve barış . . . . .