Çalışanlara verilen temettü ikramiyeleri
23 Ekim 2020 Cuma
Çalışanlara sene sonunda ortaya çıkan kar üzerinden belli nispetlerde ikramiye verilmesi günümüz şirketlerinin başvurduğu . . . .
Çalışanlara verilen temettü ikramiyeleri
Çalışanlara verilen temettü ikramiyeleri

Can Türker

Çalışanlara sene sonunda ortaya çıkan kar üzerinden belli nispetlerde ikramiye verilmesi günümüz şirketlerinin başvurduğu performans ödüllendirmesidir. Söz konusubu ödeme “Temettü İkramiyesi” olarak sınıflandırılmaktadır. Personele verilen temettü ikramiyesinin ödenmesi yönetim kurulunun teklif ve genel kurulun onayı ile gerçekleşmektedir.

Danıştay kararlarında gerek Maliye Bakanlığı’nın olay bazındaverdiği özelgelerde ve 1 seri no’ lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalarında,gerekse yazılı olarak ortaya çıkan görüşlerin tamamında temettü ikramiyesinin hangiyılın karından ayrılıyorsa o yılın gideri olarak kabul edilmesi gerektiği yönündedir.

1 seri no’ lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ’ nde“kurum personeline ödenen temettü ikramiyeleri Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’incimaddesine göre ücret sayıldığından bu ödemeler kurum kazancının tespitinde ücretgideri olarak dikkate alınmaya devam edilecektir. Söz konusu temettü ikramiyelerinin bilanço günü itibariyle ödenecek toplam tutarı kesinleştiğinden, çalışanlara o yılailişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresinin sonuna kadar ödenecektemettü ikramiyeleri, ilgili olduğu yılın kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir. Ücret niteliğindeki buödemelerin nakden veya hesaben yapıldığı dönemde vergi kesintisine tabi tutulmasıgerekeceği tabii dir.” şeklinde belirtilmiştir. Ayrıca söz konusu tebliğin yayımlanmasından önce de Maliye Bakanlığı olay bazında verdiği özelgelerde bu temettü ikramiyelerinin ayrıldıkları yılın kârından indirim konusu yapılabilmelerini nakdenveya hesaben ödeme şartına bağlamıştır.

Öte yandan, kurumların hesap dönemi sonunda tahakkuk eden safi kazançlarından muhtelif nispetler dâhilinde, memur ve müstahdemlerine temettü ikramiyesiolarak veya aynı mahiyete olup başka bir nam altında tevzi edilen meblağlar, GelirVergisi Kanunu’nun değişik 61. maddesinde ücret olarak sayılmış bulunmaktadır. Temettü ikramiyelerinin kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği sürenin (Nisan ayı) sonuna kadar şirket yetkili organının dağıtım kararı uyarınca, nakdenveya hesaben ödenmesi halinde, ödenen bu ücretlerin, Gelir Vergisi Kanunu’nun 40.maddesinin 1 numaralı bendi hükmü uyarınca hangi yılın kazancından ayrılmış iseo yıla ait kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak hasılattan indirilmesimümkündür.”Maliye Bakanlığı söz konusu temettü ikramiyelerinin gideryazılmasını beyanname verme süresine kadar nakden veya hesaben ödenmesi şartına bağlamıştır. Bu noktada nakden ödemeden kasıt açıktır. Hesaben ödeme kavramıda GVK’ nın 96’ıncı maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre hesaben ödeme deyimivergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçludurumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.

Hesaben ödemenin mevcudiyet için karşı taraf alacaklı duruma getiren kayıtların yapılması gerekmektedir. Bahis konusu temettü ikramiyelerinin personeli alacaklıduruma getirecek şekilde muhasebe kayıtlarına intikali esnasında hesaben ödemenin yapıldığı kabul edilir. Ancak personeli alacaklı duruma getirmeksizin yapılan giderkayıtları ile hesaben ödemenin gerçekleşmiş sayılmayacağı açıktır ki, bu noktada daMaliye Bakanlığı tarafından anılan temettü ikramiyelerinin gider yazılması için aranan şart gerçekleşmemiş olacaktır.

Karşılık ayrılmak suretiyleyapılantemettü ödemelerinin gider yazılabileceği ve karşılık ayırma işleminin de hesabenödeme kavramına girdiği için gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiği muhtelif özelgelerde belirtilmiştir.

Temettü ikramiyeleri hangi yıl kazancından ayrılıyorsa o yılın kazancından indirim konusu yapılması gerekmektedir. Maliye Bakanlığı bu ikramiyelerinvermiş olduğu özelgede karşılık ayrılarakta gider yazılabileceğini ve bu karşılık ayırmanın hesaben ödeme sayılarak üzerinden gelir vergisi kesintisi yapılması gerektiğinibelirtmiştir.Temettü ödemesi yönetim kurulunun önerisi vegenel kurulun kabulü şeklinde olmaktadır. Türk Ticaret Kanunu’nun 409’uncu maddesi gereğince genel kurulun olağan olarak hesap döneminin bitimini takip eden üçay içinde ve yılda en az bir defa toplanması gerekmektedir. Kurumlar Vergisi beyannamesi ise hesap bitimini takip eden dördüncü ayın içinde verilmesi gerekmektedir.

Bu sebeple beyanname vermeden önce anılan giderin yapılıp yapılmayacağı kesinleşmiş olacaktır. Yönetim kurulu yılın kapanmasından sonra söz konusu yıl içinpersonele verilmesi düşünülen temettü ikramiyesinin brüt tutarını belirleyerek bututarın genel kurula sunulmasını karar altına almalı, kararda temettü ikramiyesininilgili olduğu yıl (hangi yıldan ayrılacağı) açık bir şekilde belirtilmelidir. Temettü ikramiyesi nedeniyle karşılık ayrılabilir. Maliye Bakanlığı bu karşılık ayırmayı hesaben ödeme olarak kabul ettiği için ‘beyanname verme süresince nakden ve hesaben ödeme şart yerine gelmiş olacak ve söz konusu ödemeler gider olarak dikkate alınacaktır.Karşılık ayrılmamış ise yönetim kurulu, genel kuruldan sonra hızlı bir şekilde bu dağıtım işini yapmalı ve ilgili personeli yapılacak muhasebe kayıtları ile alacaklandırılaraken azından hesaben ödemeyi, mümkünse nakden ödemeyi Nisan ayı sonuna kadargerçekleştirmelidir. Bu ödeme nedeniyle ortaya çıkan gelir vergisi kesintisini Mayısayının 20’sine kadar verilecek muhtasar beyanname ile bildirmelidir. Gelir Vergisikesintisinin yapılmasında ödemenin yapıldığı yıldaki vergi tarifesinin esas alınmalıdır. Eğertemettü ikramiyesi için karşılık ayrılmamışsa bu tutar beyanname üzerinden indirimkonusu yapılacaktır.(1) (Hürses)

-----------------------------------------
[1]Dr. Hasan Yalçın, “Ticari Kazanç ve Kurum Kazancını Tespitinde Giderler”, HSY Yayıncılık, Temmuz 2020, s.69.
Aysın Komitgan ile Gün'Aysın' programının konuğu; Bursa Yeminli Mali Müşavirler Odası Başkanı Kemal Tığoğulları ve Bursa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Doğan Yılmaz, Bursa' da Bugün TV'de canlı yayın ile sizlerle.
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen kanunla; hükümlülerin ziyaret süresi 1 saatten 1,5 saate çıkarılıyor, tutuklu ve hükümlüler . . .
Yargılamanın aleniliği ilkesine ve emsal kararlara ulaşım hakkına rağmen, Danıştay kararlarına ulaşmak pek mümkün değil. . . .
“ Şurasını iyi bilmek gerekir ki, ne erkekler kadınlara hizmetkar, ne de kadınlar erkeklere cariye olmak için yaratılmışlardır. “ . . . .
Daha önce 2016 ve 2017 yılını yapmış olanların tekrar yapmalarına gerek yok. Ancak benim devlete katkım olsun yaparım diyenlere bir . . .
Cumartesi günkü “Borç yapılandırmasında nelere dikkat etmek gerekir?” başlıklı yazımda yapılandırmaya ilişkin;
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 11’inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen (i) bendiyle “kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, . . .
1 Haziran 1989'da kabul edilen ve 13 Haziran 1989'da Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren . . . .
7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 9 Haziran 2021 tarihli Resmi . .
Gazetemizde 4 Ocak 2021 tarihinde yayınlanan “Taşınmazlarda Değerleme Sorunu Şirketleri İsyan ettirdi!” başlıklı köşe yazımda,
Antalya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Emrullah Tayfun ÇAVDAR, Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik . . . .
3568 sayılı meslek yasamız 13 Haziran 1989 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş ve mesleğimiz yasal kimliğine kavuşmuştur. Kutlu olsun
Bazı hukuk düzenlemeleri öngörülmeyen durumlar yaratabilir. Bu yazımda acil çözüm bekleyen üç ‘hukuksal feryat’a yer vereceğim:
Basına yansıyan haberlerden Adalet Bakanlığı tarafından bir çalışma yürütüldüğü ve UZLAŞTIRMACILIK yetkisi için . . . .
İŞKUR tarafından önerilen işi haklı bir neden olmaksızın reddedenlerin işsizlik ödenekleri işi reddettikleri tarih itibarıyla,
Pandeminin 2020 Mart ayında hayatımıza girmesiyle iş dünyasının yaşayabileceği muhtemel olumsuzlukların hızla önüne . . . .
Yeni yapılandırma kanunu yasalaştı. Yeni versiyon kanun, esasen önceki kapsamlı yapılandırma kanunlarının bir benzeri.
Borç yapılandırması, matrah artırımı, stok ve kasa affı, ihtilaflı dosyaların feragat yoluyla çözümü ve bu gibi birçok müesseseyi düzenleyen
Bursa YMM Odası Başkanı YMM Kemal Tığoğulları ve Bursa SMMM Odası Başkanı SMMM Doğan Yılmaz'la Günaysın Programında Buluşuyor.