Enflasyonun nedeni karnını zor doyuranlar mı?
14 Haziran 2024 Cuma
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hanehalkı Tüketim Harcaması 2023 bültenini 11 Haziran 2024’te internet sitesinde yayımladı.
Enflasyonun nedeni karnını zor doyuranlar mı?
Enflasyonun nedeni karnını zor doyuranlar mı?

Nedim Türkmen

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hanehalkı Tüketim Harcaması 2023 bültenini 11 Haziran 2024’te internet sitesinde yayımladı.

TÜİK’in 2023 yılı tüketim harcama bülteni, Türkiye’de doğru bilinen yanlışları istemeden de olsa ortaya çıkarıyor.

En düşük emekli aylığı ve asgari ücretin açlık sınırının altında olduğu ülkemizde, emekli maaşları TÜİK’in TÜFE’sine göre 6 ayda bir artırılsa bile, seyyanen zam yapılmadığı sürece emeklilerin yaşamlarını rahatça sürdürmeleri mümkün değil.

Enflasyonun nedeninin, iş dünyasının kâr hırsı değil de, çalışanların ücretleri olduğu kanaatine varıldı! Asgari ücrete temmuz ayında zam da yok. Merkez Bankası Başkanı, asgari ücrete zam konusunda “bizim yetkimiz yok” dedi ama bir ay önce iktidara mektup göndererek; “işçi ücretlerine zam yapılmaması enflasyon ile mücadelemiz için olmazsa olmazımızdır” dedi.

Bugün sizlere; enflasyonun nedeni olarak hedefe konulan, parasal sıkılaştırma ve zam yapılmayarak veya çok düşük ücret artışı ile talepleri kısılmaya çalışılan sabit gelirliler ve hiç lafı edilmeyen yüksek gelir gruplarının 2023 yılında yaptıkları tüketim harcamalarının dağılımı ve tutarlarını dikkate alarak bir analiz yapmaya çalışacağım.

DÜŞÜK GELİRLİ HANELER, YÜKSEK GELİRLİLERE GÖRE GIDAYA İKİ KATTAN DAHA FAZLA PAY AYIRMIŞ


Gelire göre sıralı %20’lik gruplar itibarıyla tüketim harcamalarının 2023 yılındaki dağılımına bakıldığında; en düşük gelir grubu olan birinci %20’lik grupta yer alan hanehalkları, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına %36.6, konut ve kira harcamalarına %29.2, ulaştırma harcamalarına %8.8 ve mobilya ve ev eşyası harcamalarına %5.4 pay ayırdı. Yani en alt gelir grubu gelirinin %74.6’sını kira, gıda ve yola harcamış. En yüksek gelir grubu olan beşinci %20’lik grupta yer alan hanehalkları ise, ulaştırma harcamalarına %28.3, konut ve kira harcamalarına %21, gıda ve alkolsüz içecek harcamalarına %14.5 ve lokantalar ve konaklama hizmetleri harcamalarına %6.9 pay ayırdı.

TÜİK verilerinden, “ekonomik kriz var ama bütün restoranlar, kafeler neden dolu” sorusunun yanıtına da ulaşmış oluyoruz. Aylık 48.830 TL harcayan en yüksek gelir elde eden grup yeme içmeye 3.369 TL harcıyor, en düşük gelir grubunda yer alan ve ayda 8.827 TL harcama yapabilen %20’lik grup ise sadece 264 TL harcıyor. En üsteki gelir grubu gelirinin %6.9’unu en alttaki ise %3’ünü yeme içmeye ayırabiliyor. En üst gelir grubunda yer alanların yaklaşık 17 milyon kişi olduğunu bildiğimize göre, yeme içme mekanlarını kimlerin doldurduğunu bulmuş olduk.

TÜFE ENFLASYONU İLE GERÇEK ENFLASYON ARASINDA DAĞLAR KADAR FARK VAR

En üst gelir grubunda yer alan %20’lik grup 2022 yılında en düşük gelir grubundakilerin 4.6 katını tüketmişti ve bu rakam 2023 yılında 5.6 kata çıktı. Son bir yılda 30 milyar dolarlık tüketim malı ithalatı da bu verileri destekliyor.

2022 yılında hanehalkı başına aylık ortalama tüketim harcaması 12.159 TL iken, bu rakam 2023 yılında 24.383 TL’ye yükseldi. Görüldüğü üzere kişi başı tüketim harcamasındaki artış oranı %100.5 olmuştur. Artışın dağılımını incelediğimizde; maaş-ücret-yevmiye geliri elde eden hanelerde %101.2, müteşebbis geliri elde eden hanelerde %113.7 ve emeklilerde ise %82.6 tüketim harcaması artışı olmuştur. Soru şu; 2023 yılında ortalama yıllık TÜFE artışı %53.9 olarak gerçekleştiğine göre, nasıl oluyor da hane başına aylık tüketim harcaması reel olarak %30.2 olarak artabiliyor? Bu sorunun yanıtı bana göre; TÜFE’nin gerçeği yansıtmadığıdır. Emeklilerin bir önceki yıla göre 2023 yılında reel olarak harcamalarını %18.7 oranında nasıl artırabildiğinin yanıtı yok.

Ekonomik kriz olduğunu kabul etmeyenler, Türkiye’de açlıktan ölenlerin olmadığını iddia ediyorlar yani ekonomik kriz olduğuna inanmaları için insanların açlıktan ölmesi gerekiyor.

Gelirlerinin çok büyük bir bölümünü gıda harcamalarına harcamak durumunda olan sabit gelirliler; son bir yılda dünyada gıda enflasyonu %3.4 oranında azalırken, bizim ülkemizde %70.14 oranında artması gerçeği ile yaşamaya çalışıyorlar. Üstelik 2002 yılında harcamalarının %26.98’ini gıdaya harcarken 2023 yılında %20.61’ini ancak gıdaya harcayabiliyorlar. Ciddi bir beslenme probleminin yaşandığı ortada. Karnını zor doyuran sabit gelirlilerin, hangi para ile talep yarattıklarının yanıtını ekonomi yönetiminden aylardır bekliyoruz. (Sözcü)
REKLAM ALANI
6- İç Ticaret Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı Serdal Yeğen; Meslek Mensuplarından Gelen Soruları Yanıtladıktan Sonra Moderatör İstanbul SMMM Odası Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin Katılımcılara ve Konuklara Teşekkür Ederek Bir Daha ki Etkinliklerde Buluşmak Üzere Semineri Sonlandırdı.
REKLAM ALANI
İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk ile sözleşmenin sonlandırılması fesih gibi değil, ikale sözleşmesi gibi . . . . . .
3201 sayılı Kanun’a göre Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin . . .
SPK ya tabii şirketlerin dahi Bilançoları zaman zaman ek süre ile tamamlanmaktadır.
Vergi yasalarında kapsamlı değişiklik içeren ancak henüz Meclis’e sunulmayan yasa teklifinde yer alacak olan “ticari kazanç elde eden . . . . .
Milli Savunma Bakanlığı, 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarını 217 bin 871 TL olarak belirledi.
Özel sektör işçi ve işveren tarafını ilgilen­diren kıdem tazminatında yaşanan so­runlar, son 20 yılda neredeyse dört yılda bir hükümet . . . . .
Bilindiği üzere, vergi kanunları hükümleri uyarınca 31.12.2023 tarihli bilançolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olup . . . .
YÖK Başkanı Erol Özvar, devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim programlarının kapatıldığını açıkladı.
Siz sahiden enflasyonun düşürülebileceğine inanıyor musunuz? Uzun süredir yaptığım saha ziyaretlerinde, yurt gezilerinde, organize sanayi . . . .
Türkiye yeni vergi kanununa kilitlenmişken torbadan başka bir şey çıktı. AK Parti Meclis grubuna 5 Temmuz 2024 tarihinde bir kanun teklifi sunuldu.
Bu köşede zaman zaman, yorumda sınırla, kanunlarda yer alan şekli şartların esası ne ölçüde etkilediğiyle ilgili makaleler yazıyorum.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) düzenleme hazırlıkları süren. . . . . .
9. Yargı Paketi nihayet Meclise sunuldu. Son yılların yasama pratiğine bakıldığında, iktidar kanadından gelen torba kanun tekliflerinin hızla . . .
Tüketicilerin konut kiralarında yaşadıkları artış oranı, tespit ve tahliye davalarının bir çığ gibi büyüdüğü son yıllarda artış oranının %25 ile . . .
Ülkemizde 01.10.2028 tarihine kadar sosyal güvenlik alanında üç ayrı kanun ve uygulaması bulunmakta idi. 1)14.07.1965 tarihinde 657 . . . .
Son bir aydır, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan vergi paketini tartışıyoruz. Tartışmaya, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından . . . .
Hazine ve Maliye Bakanlığının üzerinde çalıştığı ve yakın zamanda TBMM gündemine alınması beklenen vergi paketinin en önemli . . . . .
Devletlerin en önemli varlık sebebi kendisini meydana getiren kişilerin belirli ortak değerler temelinde homojen, uyumlu, huzur ve barış . . . . .