Fındığın Zahmetli ve Zorlu Hikâyesi…
12 Eylül 2021 Pazar
Fındığın hikâyesi kuruyemişçilerde raflarda yerini almasıyla başlamıyor, esasında bitiyor. Bu hikâye çok uzun hikâyedir.
Fındığın Zahmetli ve Zorlu Hikâyesi…
Fındığın Zahmetli ve Zorlu Hikâyesi…

İbrahim Balcıoğlu - SMMM

Fındığın hikâyesi kuruyemişçilerde raflarda yerini almasıyla başlamıyor, esasında bitiyor. Bu hikâye çok uzun hikâyedir. Hikâyenin tamamına hâkim olamasak da birçoğunu biliyoruz. Çocukluğumuzda fındık bahçeleri oldukça azdı. 200-250 kilo fındık satan zengin sayılırdı. O zamanlar fındık satısı kantar tabir edilirdi, yanılmıyorsam bir kantar 50 kilo idi. 4-5 kantar fındığı olanlar parmakla gösterilirdi. Rahmetli dedem bir kilo fındık 4-5 kilo zeytin alır derdi. Ancak zeytin de değerli idi. Ekmek arası zeytin yemek de zenginlik sayılırdı. Ekmek yemek de zenginlikti, çünkü evlerde mısır ekmeği yenir, bugünkü yediğimiz beyaz undan yapılmış ekmek şehir ekmeği diye kutsanırdı. Almak ise kolay değildi. Ekmek arası helva veya yanında zeytin almak herkesin harcı değildi. 

Dağ taş mısır tarlası idi bizim zamanımızda. Bu da bir gelişmenin sonucu idi. Daha önce orman olan makilik olan yerler nüfusun artması ile bir değişim geçiriyordu. Makilik dediğimiz arazi orman gülü ve yılgınlar ile kaplı idi. Koca koca kökleri ile onu sökmek ve araziyi tarla haline getirmek gerçekten güç gerektiren bir şeydi. Kök sökmek bazı kişilere has idi. Gerek parayla gerekse sıra ile bu kişiler bu kökleri sökerdi. Bir müddet mısır tarlası ve patates, fasulye bahçesi olarak kullanılan bu yerler zamanla ve hızlıca fındık bahçesine çevrildi. Fındık bahçeleri çoğaldıkça ahırda bulunan inek sayıları da yavaş yavaş azaldı. Koyun ve diğer hayvan sayıları da tamamen yok oldu.

Her ne kadar orman ürünü dense de fındık bahçesi bakımı da önemli bir iştir. Genç iken fazla bakım gerektirmese de fındığın gelişmesi için gübreleme önemli bir olaydı. Annelerimizin ve bacılarımızın bu gelişim sırasında hayvan gübreleri sırtından hiç eksik olmadı. Diğer tarım bölgeleri gibi değil bizim fındık bahçelerimiz. %60-70 eğimli ve yolsuz arazide 30-40 kilo yükü taşımak ve her ocağın dibine tek tek dökmek kolay iş değil; tamamen insan gücüne dayalı bir iştir.

Büyüyen fındık bahçesinin işi ise hiç bitmez. Yağışlı bir bölgede fındık bahçelerinin altında otlar ve eğrelti otu her yeri kaplar. Bunun yanında sarıdiken ve böğürtlen her yeri sarar. Bunun her yıl bir veya iki defa kesilmesi gerekir. Ot kesmek eskiden kerenti denilen aletle ve insan gücüyle yapılırdı. Hoş hala bunu böyle yapanlar olsa da çoğu Çin imalatı olan ot biçme makineleri ile yapılıyor artık. Ancak bunu kullanmak da herkesin harcı değil, fındık mevsiminde birçok kişi yanlış kullanım yüzünden bir yerini kesebiliyor veya yaralayabiliyor. Ne olursa olsun işin en zahmetli yanı da bu. Saatlerce makine ile ot biçen kişi Zonguldak’ta madende çalışan kişiden daha yorgun ve daha kirli bir şekilde eve geliyor. 

Yine bu mevsimde ışka alma tabir edilen bir iş de fındık çiftçisini bekler. Bu iş diğerlerine göre daha hafif olsa da fındık ocakları tek tek gözden geçirilerek yeni sürgün dalların fazlaları kesilerek diğer dalların daha iyi beslenmesi sağlanır. Bir diğer iş de bahçeleme tabir edilen fazla dalların, yaşlanmış ve çürümüş dalların, diğer dallara zarar veren dalların kesilmesi işidir. Bu iş sonunda aynı zamanda kullanılacak odun da elde edilir. 

Gübreleme işi de başlı başına bir iştir. Yazlık ve kışlık gübreler, fındık verim gübresi gibi gübre çeşitlerinin zamanında verilmesi gerekir. Yoksa fındık doğumu çok olsa da yeterli gıdayı alamayan fındık dökülür, olanın da içi boş olur. İlaçlama ise işin bir başka yönüdür. Doğan fındığın çeşitli zararlılar tarafından dökülmemesi için çok önemli bir iştir. İlaçlama işi çoğu zaman ziraatçıların tavsiyeleri doğrultusunda değil eş dostun tavsiyesi üzerine yapılır ki bu da verimin az olmasına sebep olur.

Fındığın toplanması ise fındığın en önemli olayıdır. Bu mevsimde dedemin tabiriyle “ölülerin bile canlandığı” bir dönemdir. Milletvekili bile olsa, Almanya’da çalışıyor bile olsa belki önemli bir bürokrat bile olsa bahçeye girmeden, şöyle bir iki çuval fındık toplamadan anneler onlara müsaade etmez. Fındığın daldan toplanması zorlu bir iştir. Ama bölgemizde fındıklar yaşlandığı için ırgalama yöntemiyle toplama %70-80’ler oranına varmıştır. Toplanan fındığın taşınması ise başlı başına bir iş, başlı başına zahmettir. Haliyle her bahçeye yol olmadığından fındığı yola kadar taşımak veya yuvarlamak gerekir. Yuvarlamak daha kolay olsa da yolu altında kalan noktalardan yola fındık çıkarmak insan gücüyle yapılır ki bölgemizdeki ortopedi servislerindeki doktorlar her defasında “anam bu kemikleri nerede harcadın” demekten kendini alamazlar.

Bir şekilde harmana gelen fındığın hikâyesi devam eder. Harmana serilebilen fındık miktarı azdır. Hem yağışlı bir havanın olması hem de fındığı serebilecek kadar alan azlığından bir yerlerde istiflenen fındık bozulmadan patoza verilebilirse ne kadar şanslı olduğunuzun kanıtıdır. Temmuz sonunda başlayan Termeli patozcuların gurbet hayatı Eylül ayının ortalarına kadar bizim oralarda geçer. Çağrılan harmanlara giden patozcular kavgasız gürültüsüz çıkamaz harmandan. Mahalleye gelen patoza herkes fındık çektirmek isterken patozcular daha önce söz verdiği kişilere gitmek isterler. Çünkü onlar daha önce gelip ismini yazdırmış ama geldiği mahalledeki adam kendisinin fındığını da çektirmek ister. Bu tatlı, bazen de sert tartışmalar ömür törpüsüdür, patozcu için.

Çektirilen fındıkları kurutmak da başlı başına bir sorundur. Kimsenin ürettiği fındığı tek seferde kurutacak harmanı yoktur bölgemizde. Olanlar fındığı serse de havanın bol yağışlı olması fındığın yeterince kurumasına imkân vermez. Aç kapa aç kapa yapa yapa günler geçer ve fındık kurur ve kaldırılır harmandan. Ama o işte de fındık yine sırta biner ve uygun yerde savrulup seçilir. Yoksa fındık içinde bulunan boş ve çürükler fındığın randımanını düşürerek fiyatın düşmesine sebep olur.

Artık satılmaya hazır hale gelen fındık tüccar, TMO veya Fiskobirlik’in yolunu tutar. Artık bahtınıza kim daha iyi fiyat verecekse oraya gidilir. Ama TMO, önce randevu sonra teslim için saatlerce sıra beklemeyi göze alanların gittiği yerdir. Bir de randıman ve fındığın kuruluk oranı var ki herkes onu göze alamaz ve tüccarın yolunu tutar. Tüccar gelip kapıdan alır fındığı 1-2 lira az verse de en garantili yöntem budur. Çünkü TMO kapısından dönme ihtimali vardır. Son yıllarda üretici kooperatifi Fiskobirlik harmandan fındık alımı yaparak işi kolaylaştırdı ama gözden düşmüş bir kurum olarak işinin zor olduğunu söylemek gerekir.

Fındığın hikâyesi bu olsa da en keyifli yerinin ise paranın alındığı zaman olduğunda hiç kuşku yok. Zaten bölgemizde her şey bu zamana ayarlıdır. Bakkala, manava, tüccara borçlar hep fındık zamanına ayarlıdır. Düğün ve bayramlar da bu zamana göre ayarlanır. Düğünler başka zaman yapılsa da ödemeler fındık satımına göre ayarlanır.
29- 4 Ekim Akşamı Konya SMMM Odası Yönetimi Konuklara Eğlence Programı Hazırlayarak Konya Kaşık Ekibinin Gözterisi İle Sürpriz Yaptı. Daha Sonra Meslek Mensuplarını Kendilerini Piste Attı.
Resmi Gazete'de bugün yayımlanan düzenlemeyle motorlu karavanlardan alınan ÖTV yüzde 220'den yüzde 45'e indirildi.
Enflasyon düzeltmesi uygulanmayan bir hesap döneminden sonra enflasyon düzeltme . . . .
Kurumların aktifinde bulunan taşınmazlar ve iştirak hisseleri ile kurucu senetleri, intifa . . . .
Milyonlarca kişinin yararlandığı BES ile ilgili çok önemli bir gelişme yaşandı. BES'ten kısmi . . .
Çalışma yaşamının ilk yıllarında pek önemsenmeyen emeklilik sonlara doğru en çok . . . .
Ocak 2011 yılından bu yana aynı kurumda sigortalı olarak çalışmaktayım. 2022 yılında emekli . .
Köşemde, 10.07. 2020 tarihinde “Gri liste tehlikesi” başlıklı yazımı okumuştunuz. Bu uyarımın üzerinden 1.5 yıl geçmeden Türkiye Mali . . . .
Zaman zaman kamu kurumlarının özellikle belediyelerin kendilerine yakın gördükleri bazı dernek ve vakıflara nakit para aktarımında . . . .
7326 sayılı Kanun ile Vergi Usul Kanunu’nun geçici 31’inci maddesine yeni bir düzenleme eklenmiştir.Buna göre, tam mükellefiyete tabi ve . .
El birliği mülkiyet halinde, mülkiyet hakkına sahip ortakların her birinin doğrudan doğruya mülkiyeti kullanma hakları yoktur. . . . .
Tak tak tak! Kapı şiddetle çalınıyor. Hayırdır, sabah sabah kim o derken bir bakıyorum . . . .
Girişim sermayesi yatırım fonları, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (Kanun) 54’üncü . . .
Bilindiği üzere bağımsız denetim; finansal tablo ve diğer finansal bilgilerin, finansal raporlama
YILDIZ Holding, 2018’in ilk aylarında bankalarla 6.5 milyar dolarlık kredi yeniden . . . .
Çağımızın meşhurları olan internet ünlüleri, bir başka deyişle fenomenleri internetten elde ettikleri şöhretlerini gelire dönüştürebiliyorlar.
Başlık bana ait ama kamu alacaklarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin kanun tam da bunu söylüyor. Kanun özetle, borçlarını . . . .