Prim borçlusu emekliden kesinti
Özlem KARAHAN
Sanal Alem Müfettişi
Emekli olmak, günümüzde hem çok zor hem de emekli maaşıyla, bu hayat pahalılığı ile yaşamak daha da zor…2026’ya girerken sebze, meyve fiyatları artarken, benzin, sağlık giderleri, mutfak masrafı, okul giderleri, elektrik, su, doğalgaz, kira fiyatları da artıyor.
Emekli, yeni yıla girdiğimiz günlerde en düşük tutar olan 19 bin lira civarı maaşla, bir ayı geçinmeye mecbur bırakıldı. Çarşı, pazar alışverişinde belki daha ucuza sebzeyi, meyveyi alırım umuduyla, akşam pazarını tercih ediyor. Kimi zaman pazarda bozulmaya yüz tutmuş bir köşede bırakılan sandıklardaki daha ucuza satılan ürünleri alıp, evine dönüyor.
Gram altın 6 bin lira civarında. Bir emekli maaşı günümüzde 3 gram altın bile etmiyor. Emekliler; yakın çevresinin düğün, nikâh gibi özel günleri için bir gram altını dahi alacak gücü olmadığından, mahçup olurum düşüncesiyle, nikâhlarına bile gidemiyorlar.
Emekli maaşı tatil masrafına yetmiyor
Üniversitede okuduğum yıllarda; ailecek Antalya’ya tatile giderdik. Orda tanıştığım Japon vatandaşı emekli bir çift, bir aylığına şehrin en güzel beş yıldızlı otelinde, tatile geldiğini anlatmıştı. Bir memur çocuğu olarak, biz ailecek kıt kanaat birikimle her yıl olmasa da 10 günlüğüne gidebildiğimiz bu güzide şehirde, yurt dışından gelen emekli bir çift lüks bir otelde, maaşıyla bir ay tatil yapabiliyordu. O yıllarda bu durum çok dikkatimi çekmişti
Bizim emeklimiz ise; günümüzde ekonomik sıkıntılarla boğuşurken, emekli maaşıyla bırakın tatile gitmeyi şehir dışına dahi çıkamıyor. Öyle ki bir çay ve kahve bile içmek için hesap yapıyor. Cebindeki parası bir ayı geçirmeye yetmeyeceğinden, yakın çevremizden çoğu emekli evinde oturduğundan, hiç dışarı çıkamadığından bahsediyor.
1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren 19 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle, emekliler için önemli bir uygulama da hayata geçiriliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan geçmişe ait prim borcu tespit edilenlerin, emekli maaşından kesinti uygulanacak.
Emekli maaşından 1 Ocak 2026’da yüzde 25 kesinti!
Yeni düzenlemeyle; SGK’dan emekli aylığı ve geçici ya da sürekli iş göremezlik geliri alanların, Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları, kendi sigortalılığı da dâhil olmak üzere prim ve prime ilişkin olan gecikme cezası, gecikme zammı, gecikme borcu olanların yüzde 25’i geçmemek üzere, maaşlarından kesinti yapılacak.
Bu düzenleme; özellikle SGK ve Emekli Sandığından emekli olan kişileri etkiliyor. Çünkü SGK’dan emekli olanların geçmişe dönük olan prim borçları, emekli olduktan yıllar sonra da tespiti yapılabiliyor. Prim borcu olan, emekli olabiliyor ve maaşını da alıyor fakat yeni düzenlemede, geçmişe dönük prim borçları tespit edilecek ve SGK, bu borçları maaştan kesecek. Kesinti oranı, emekli maaşının yüzde 25’ini geçemeyecek.
Yüzde 25 kesinti dul ve yetim maaşlarını da etkiliyor
Bu durum, sadece emekli aylığı alanlar için sınırlı değil. Sigortalı kişinin vefatından sonra hak sahipleri olan ölen kişinin eşi, çocuğu, ana-babasına bağlanacak olan dul ve yetim aylığını da etkileyebilecek. Ölen sigortalının vefatından sonra geçmişe dönük prim borcu olduğu tespiti yapıldığında, hak sahibi olan kişilere ödenen dul ve yetim aylığından da yüzde 25 kesinti yapılabilecek.
Bağ-Kur’dan emekli olanlar için ise durum biraz daha farklı. Prim borcu olan Bağ-Kur’dan emekli olamıyor. Emekli olmak için prim borçlarının ödenmesi gerekiyor. Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu da bulunmadığından, emekli maaşından kesinti yapılmıyor.
Yıllarca çalışıp prim ödeyen emekli vatandaş, ömrünün geri kalanında biraz olsun rahat bir nefes alıp yaşayayım umudunu taşıyorken, bugünkü hayat koşullarında evinden çıkmaya bile ekonomik gücü olmayan, ucuz ürün almak için akşam pazarına giden, yurt dışından gelen emekli gibi yılda bir kez tatile bile gidemeyen, emekli, dul ve yetim maaşından, geçmişe dönük prim borcu da çıkarsa ve kesinti olursa nasıl yaşar? Nasıl geçinir?
Emekli, dul ve yetim aylığının günümüzde asgari ücretin dahi çok altında olduğu görülüyor. Kendini yalnız, çaresiz, örselenmiş hisseden emekli vatandaş da güven veren sosyal düzenlemelerle, gelecek güzel günlerde ailesiyle geçireceği daha iyi bir yaşamı hak etmiyor mu? (Ekonomim)