MEVZUATIN İÇİNDEN
SMMM ve YMM sayıları ve sorunlarına bir bakış
Talha APAK
13 Haziran 1989 tarihinde, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile meslek yasasına kavuşan ruhsatlı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Türkiye genelindeki sayısı günümüzde 136.685’e ulaşmıştır.
Bu sayının 5.349’ü Serbest Muhasebeci (SM), 126.251’i Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) ve 5.085’i Yeminli Mali Müşavir (YMM) olarak TÜRMOB’a kayıtlıdır. Ancak, aktif olarak serbest çalışan SM ve SMMM sayısı 59.958, YMM sayısı ise 3075 kişidir.
Geriye kalan meslek mensupları ise, şirketlerde bağımlı çalışmakta veya hiçbir mesleki faaliyete bulunmamaktadırlar. Türkiye genelinde Avukatlardan sonra gelen en büyük meslek örgütü olan Mali Müşavirlerin sorunları ise daha büyük.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler (SMMM)
SMMM mesleğinin konusu; gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
-Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri,
-Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik,
-Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri, bir işyerine bağlı olmaksızın yapmaktır. Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için:
-Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokullardan veya denkliği Yükseköğretim Kurumunca tasdik edilmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak veya diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen bilim dallarından lisansüstü seviyesinde diploma almış olmak,
-En az üç yıl staj yapmış olmak,
-Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak,
-Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış olmak, şartları aranır.
Yeminli Mali Müşavirler (YMM)
YMM mesleğinin konusu; gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
-Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik,
-Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri, bir işyerine bağlı olmaksızın yapmaktır. Yeminli mali müşavirler muhasebe ile ilgili defter tutamazlar, muhasebe bürosu açamazlar ve muhasebe bürolarına ortak olamazlar.
Yeminli Mali Müşavir olabilmek için:
-En az 10 yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmış olmak,
-Yeminli mali müşavirlik sınavını vermiş olmak,
-Yeminli mali müşavir ruhsatını almış olmak, gibi şartları aranır. Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlilik sınavını vermiş olanlar, yeterlilik sınavını kazandıkları tarihten itibaren açılacak yeminli mali müşavirlik sınavlarına genel hükümlere göre katılabilirler. Ancak, bunların yeminli mali müşavir ruhsatını alabilmeleri için birinci fıkranın (a) bendindeki süreyi tamamlamaları şarttır. Yeminli mali müşavirlik mesleğine kabul edilenler, görevlerine fiilen başlamadan önce, Asliye Ticaret Mahkemesinde yemin ederler.
Meslek mensuplarının sorunları
Mesleğe girişin staj ve sınavla olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığı’na ve vergi mükelleflerine karşı önemli görev ve sorumlulukları olan meslek mensuplarının çok sayıda sorunları bulunmakta olup, sorunlar ve beklentiler özetle aşağıdaki gibi sıralanabilir:
-Ağır iş yükleri ve sorumluluklarına karşılık haklarının yetersizliği,
-Vergi mevzuatının hızlı değişimi, karışıklığı, dağınıklığı, çok sayıda vergi türü ve beyannamelerin hızına yetişilememesi,
-Haksız rekabet ve ücret sorununa çözüm bulunması,
-Belli kıdemi olanların yeşil pasaport talebi,
-Mali tatil uygulamasının uygulanabilir olması,
-Meslek yasasının günün koşullarına göre güncellenmesi.
Sonuç olarak; meslek mensupları, Türkiye genelinde 77 SMMM Odası ve 8 YMM Odası olmak üzere Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) çatısı altında örgütlenmişlerdir. Görüldüğü üzere, 37 yılı geride bırakmış ve büyük bir aile olan bu meslek mensuplarının çözüm bekleyen ciddi sorunları ve beklentileri bulunmaktadır.
SMMM ve YMM meslek mensupları kamu görevlisi değillerdir; ancak, çok önemli bir kamu hizmeti vermektedirler. Bir yandan vergi mükelleflerine verdikleri hizmet, öte yandan vergi gelirlerinden dolayı hazineye (Gelir İdaresi Başkanlığı) olan katkılarına rağmen sorunlarına çözüm beklentileri ise devam etmektedir.(Dünya)