Yasal düzenleme TBMM'de: Yaşlı bakım sigortası geliyor
TBMM’ye sunulan düzenleme ile ormanlık alanlarda bakım-rehabilitasyon merkezlerinin kurulmasının önü açılıyor. Öte yandan, artan yaşlı bakım ihtiyacına karşı yeni bir sigorta modeli üzerinde çalışılıyor
Nüfusun giderek yaşlanması karşısında "yaşlı bakım sigortası" başta olmak üzere bir çok proje çalışmasını yürüten hükümet, bakıma muhtaç yaşlı ve engellilerin doğa ile iç içe yaşamaları ve doğa temelli ekoterapi almaları için önemli bir adım atıyor. TBMM'ye sunulan yasal düzenleme ile artık ormanlık alanlar, yaşlı ve engelli bakım ve rehabilitasyon merkezlerinin kurulmasına açılacak.
Hükümetin TBMM'ye sunduğu ve Kurban Bayramı sonrasında Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülecek olan yasal düzenleme ise 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17'nci maddesinde değişiklik öngörüyor. Maddeye "engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri" ibaresi ekleniyor. Böylece hukuki belirsizlik giderilmekte, izin süreçlerine ilişkin yasal dayanak güçlendirilmekte, engelli ve yaşlılara yönelik artan bakım talebinin karşılanmasına katkı sunulması amaçlanmakta.
Bakımevlerinin kapasitesi ne kadar?
Türkiye'de 65 yaş ve üzeri 10 milyonun üzerinde vatandaş bulunuyor. Demografik değişim, aile yapısındaki dönüşüm, artan yaşlı nüfus ve sağlık alanında yaşanan gelişmeler başta olmak üzere çeşitli sosyal ve ekonomik nedenlerle engelli ve yaşlı yatılı bakım talepleri artarken, mevcut kurumsal kapasite ise bu talebi karşılamakta yetersiz kalıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 176 resmi huzurevinde 18.164 kapasitelik hizmet sunulurken 25.698 yaşlı, 107 engelli yatılı bakım kuruluşunda 8.427 kapasitelik hizmet sunulurken 5.200 engelli bekleme listesinde yer alıyor.
Yatırım maliyeti düşecek mi?
Önerilen düzenleme kapsamında uygun arazi temininin kolaylaşmasıyla sosyal hizmet yatırımlarının hızlanması ve hizmet kapasitesinin artırılması mümkün olacak. Kamulaştırmaya kıyasla ilk yatırım maliyetlerinin önemli ölçüde azalması bekleniyor. Düzenlemeyle birlikte süreçlerin ilgili kurumlar arasında etkin iş birliğiyle uygulanacağı, çevresel etkilerin kontrol altında tutulacağı, yatırım süreçlerinin hızlanacağı ve sosyal hizmet kuruluşlarının fiziksel erişilebilirlik ile güvenlik standartlarının sağlanacağı öngörülüyor.
Ormanlık alanlar neden tercih ediliyor?
Son yıllarda uluslararası literatürde ve uygulamada giderek daha fazla yer bulan doğa temelli yaklaşımlar (hortikültürel terapi, ekoterapi, orman terapisi, yeşil egzersiz ve doğa temelli sosyal faaliyetler), bireylerin hem fiziksel hem de psikolojik iyilik hâli üzerinde çok yönlü ve kalıcı olumlu etkiler ortaya koyuyor. Tarımsal rehabilitasyon uygulamaları, bitki yetiştirme faaliyetleri, açık alan etkinlikleri ve kontrollü doğa yürüyüşleri gibi programların sistematik biçimde gerçekleştirilebiliyor. Bu yaklaşımlar; stres, anksiyete ve depresyon düzeylerinde azalma, bilişsel işlevlerde iyileşme, dikkat ve odaklanma süresinde artış, sosyal etkileşim ve aidiyet duygusunda güçlenme gibi önemli kazanımlar sağlıyor.
Avrupa ülkelerinde uygulama ne?
Başta Dünya Sağlık Örgütü olmak üzere birçok uluslararası kuruluş, doğa ile temasın ruh sağlığı ve genel iyilik hâli üzerindeki olumlu etkilerini kabul ediyor ve bu tür uygulamaların bakım hizmetlerine entegre edilmesini teşvik ediyor. Avrupa ülkelerinde özellikle İskandinav refah modeli kapsamında doğa temelli rehabilitasyon uygulamaları kamu hizmetlerinin bir parçası hâline getirilmiş durumda.
Özel yaşlı bakım merkezlerinde ücretler
Yaşlı ve engelli bakım ücretleri illere ve verilen hizmetin şekline göre değişiklik gösteriyor. 2026 yılında Ankara ilinde hizmet sunan Özel Huzurevleri ve Yaşlı Bakım Merkezlerinde 2026 yılında KDV hariç olmak üzere; Aylık Bakım Ücretleri 14 bin 260 TL ile 86 bin 280 TL arasında değişiyor. İstanbul'da ise fiyatlar 70 bin TL'ye kadar çıkıyor. VIP bakım hizmeti almak isteyenler için bu ücretler 150 bin TL'ye kadar yükselebiliyor.
Yaşlı bakım sigortası nedir, neyi amaçlıyor?
Sabah'tan Önder Yılmaz'ın haberine göre, hükümetin yıl sonunda devreye sokmaya hazırlandığı önemli projelerden biri yaşlı bakım sigortası. Bu proje, insanların yaşlandıkça fiziksel ve zihinsel bakım ihtiyacına kolay ulaşmasını sağlayacak. Bakım sigortası bireyin yaşam kalitesini profesyonel destek sunarak koruyup, arttırmayı amaçlıyor. Bu sigortayla bakım maliyetleri bireylere ve ailelere yük olmadan karşılanacak. Yaşlı bireylerin daha kaliteli bir yaşam sürmesini sağlanacak. Aile bireylerinin bakım yükü azaltılarak sosyal refahı arttırılacak. Özel bakım hizmetlerine erşiim kolaylaşacak ve bakım sektörü geliştirilecek.
Sistem nasıl işleyecek?
Gönüllülük esasına dayalı yaşlı bakım sigortası sistemiyle yaşlılar evde veya bakımevinde bakım hizmeti alabilecek. Sigortayı bireyler hem kendileri hem de anne ve babaları için yaptırabilecek. Develte ek prim ödenecek, ancak devlet de sisteme katkı sağlayacak. Yaşlılık döneminde bakım giderleri, sigorta kapsamında güvence alt-ı na alınacak. Yaşlılık bakım sigortasının, Bireysel Emeklilik Ssitemi (BES) modeline benzer bir yapıyla oluşturulması öngörülüyor. Belirli bir süre prim ödenerek sisteme dahil olunacak. Bu sürenin en az 10 yıl olması düşünülüyor. İsteyen özel sağlık sigortası ile yaşlılık bakım sigortasını birleştirerek, daha kapsamlı bakım ve sağlık hizmeti alabilecek. Sistemdeki kriterleri yerine getirenlerin 60 yaşından itibaren evde veya bakımevinde bakım hizmetinden yararlanabilmesi düşünülüyor. (Finansgündem)