VERGİ POLEMİKLERİ
Yeni vergi kanunu ne getiriyor?
Zeki GÜNDÜZ
zeki.gunduz@dunya.com
Birinci vergi torbasının yayınını beklerken içinde vergiye ilişkin hükümler olan bir ikincisi Meclise sunuldu. Muhtemelen siz okurken bugünkü Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan birinci torbanın, Mecliste komisyon ve genel kurul görüşmelerinde değişikliğe uğrayan son hali ne getiriyor birlikte bakalım.
1 Kamu alacaklarında tecil ve teminat kolaylığı (Madde 1)
* 6183 sayılı Kanun m. 48 Değişikliği: Vergi ve amme borçlarının taksitlendirilmesindeki azami tecil süresi 36 aydan 72 aya çıkarılmıştır.
* Teminatsız Tecil Sınırı: Borçluların teminat gösterme zorunluluğu olmadan tecil talep edebilecekleri kanundaki borç tutarı üst sınırı 50.000 TL’den 1.000.000 TL’ye yükseltilmiştir.
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde.
2 Türkiye “Non-Dom” modeli: Yurt dışı kazanç istisnası ve veraset vergisi avantajı (Madde 2 ve 4)
* 20 Yıl Gelir Vergisi Muafiyeti (GVK Mükerrer m. 20/D): Türkiye’ye yerleşen gerçek kişilerin, yerleştikleri tarihten önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ve vergi mükellefiyeti bulunmaması şartıyla,Türkiye dışından elde ettikleri tüm kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden müstesna tutulmuştur. Bu kazançlar için beyanname verilmeyecektir. (Geçmişte Türkiye›de sadece gayrimenkul/ menkul sermaye iradı veya değer artış kazancı nedeniyle mükellefiyetin bulunması bu istisnaya engel değildir).
* %1 Sabit Veraset Vergisi (7338 sayılı Kanun m. 16): Bu 20 yıllık istisnadan yararlanan kişilerin, istisna süresi içinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikallerinde veraset ve intikal vergisi oranı%1 olarak uygulanacaktır.
* Yürürlük:1/1/2026 tarihinden itibaren Türkiye›ye yerleşmiş sayılanlara uygulanmak üzere kanunun yayımı tarihinde.
3 Teknogirişim çalışanlarına pay senedi istisnası (Madde 3)
* GVK m. 17 Değişikliği: Teknogirişim şirketlerinin çalışanlarına pay senedi vermek suretiyle sağladıkları menfaatlerdeki gelir vergisi istisna sınırı”tutarın iki katına”çıkarılmıştır.
* Elde tutma sürelerine göre uygulanan vergi muafiyeti kademelerindeki süre şartları çalışan lehine yumuşatılarak sırasıyla2, 3, 4, 5 ve 6 yıl olarak aşağı çekilmiştir.
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde.
4 Nitelikli hizmet merkezleri ve personel teşvikleri (Madde 5, 6 ve 12)
* Nitelikli Hizmet Merkezi Tanımı (4875 sayılı Kanun Ek m. 1): En az 3 farklı ülkede aktif olan ilişkili şirketlere finans, risk yönetimi, Ar-Ge, test, yazılım veya hukuk danışmanlığı gibi hizmetler sunan ve yıllık hasılatının en az%80’ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden elde eden sermaye şirketleridir. (Türk hukukuna yönelik hukuk danışmanlığı ancak 1136 sayılı Kanun›a tabi avukatlardan hizmet alınarak yürütülebilir).
* Nitelikli Personel Ücret İstisnası (GVK m. 23/20): Bu merkezlerde doğrudan çalışan personelin ücretlerinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı gelir vergisinden müstesnadır. Bu sınır, Cumhurbaşkanınca uygun bulunan yabancı yatırım yoğunlukluEndüstri Bölgeleri ileİstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) faaliyet gösteren merkezler için brüt asgari ücretin 5 katı olarak uygulanır.
* Çakışma Önleme: İFM katılımcısı olan nitelikli hizmet merkezlerinin bu istisnadan yararlanan personeline ayrıca GVK m. 23/20 istisnası mükerrer olarak uygulanmaz (Madde 12).
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde.
5 Transit ticaret ve hizmet ihracatında %95 - %100 kazanç indirimi (Madde 7 ve 9)
* Transit Ticaret Kazanç İndirimi (KVK m. 10/1-i): Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeden yurt dışında satılmasından veya bu alım-satıma aracılık edilmesinden sağlanan kazançların%95’i kurumlar vergisinden indirilir. Bu oran, Cumhurbaşkanınca seçilen Endüstri Bölgeleri veİstanbul Finans Merkezi (İFM)sakinleri için%100 olarak uygulanır. (Şart: Satıcı ve alıcı Türkiye’de olmayacak ve kazanç beyanname verme tarihine kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olacak).
* Nitelikli Hizmet Merkezi Kazanç İndirimi (KVK m. 10/1-j): Bu merkezlerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri yurt dışı kazançlarının%95’i (Endüstri Bölgeleri ve İFM›de faaliyette bulunanlar için %100’ü) faaliyete geçilen dönemden itibaren20 hesap dönemi boyunca kurumlar vergisinden indirilir.
* Yürürlük:1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine ait kurum kazançları için geçerli olmak üzere kanunun yayımı tarihinde.
6 Üretim ve zirai faaliyetlerde %12,5 sabit kurumlar vergisi (Madde 8)
* KVK m. 32/8 Değişikliği: Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları ile zirai üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranı %12,5 olarak uygulanır. (Bu indirimden yararlanan kazançlar için KVK m. 32/7 kapsamındaki ihracat indirimi ayrıca uygulanmaz).
* Yürürlük:2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlara uygulanmak üzere kanunun yayımı tarihinde.
7 Yeni varlık barışı düzenlemesi ve kademeli vergi oranları (Madde 10)
* Süre ve Kapsam: Yurt dışındaki veya yurt içinde bulunup kanuni defterlerde yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet vb. varlıkların31/7/2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi imkânı getirilmiştir. Yurt dışı varlıklar bildirimden itibaren 2 ay içinde Türkiye›ye getirilmelidir.
* Şirket Kayıtları ve Özel Fon: Bilanço esasına göre defter tutanlar bu varlıkları pasifte özel fon hesabına alırlar. Bu fon 2 yıl boyunca işletmeden çekilemez, sermayeye ilave dışında kullanılamaz. Vergi incelemesi ve tarhiyatı yapılmaz (Madde 10/8).
* Kademeli Vergi Oranları (Varlık Tutma Taahhüdü): Banka ve aracı kurumlar bildirilen varlık üzerinden %5 peşin vergi tahsil eder. Ancak varlığın;
* En az 1 yıl tutulması taahhüt edilirse:%4
* En az 2 yıl tutulması taahhüt edilirse:%3
* En az 3 yıl tutulması taahhüt edilirse:%2
* En az 4 yıl tutulması taahhüt edilirse:%1
* En az 5 yıl vadeli hesapta, devlet iç borçlanma senedinde, kira sertifikasında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında (GSYF) tutulması taahhüt edilirse: %0 vergi uygulanır. Bu taahhütnameler damga vergisinden muaftır.
* 2027 Yılı Artış Şartı: 1/1/2027 ile 31/7/2027 tarihleri arasında yapılacak bildirimlerde yukarıdaki tüm oranlara yarım puan (0,5) ilave edilir. Sürenin uzatılması halinde uzatılan dönemde 1 puan ilave edilir.
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde.
8 Ar-Ge, teknogirişim ve teşvik muafiyetleri (Madde 11)
* 5746 sayılı Kanun m. 3 Ekleri: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen «teknogirişim rozetine” sahip halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmelerine dayanan şarta bağlı sermaye artırımlarında, TTK’nın şarta bağlı sermaye artırımı hükümleri uygulanmayacaktır.
* Aidat Muafiyeti: Kuluçka girişimcisi olmaya hak kazanmış ve dijital şirket tanımına uygun kurulan şirketler, kuruluş tarihinden itibaren 3 yıl boyunca TOBB oda ve borsa ücret/aidat ödemelerinden muaftır.
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde.
9 İstanbul Finans Merkezi (İFM) teşvik sürelerinin uzatılması (Madde 13)
* 7412 sayılı Kanun Geçici m. 1 Değişikliği: İFM›de katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların finansal faaliyet harçlarına ilişkin muafiyet süresi2031 yılından 2047 yılına kadar uzatılmıştır.
* Ayrıca bölgedeki ilgili kanuni indirim ve istisna uygulama süreleri de5 yıldan 20 yıla çıkarılmıştır.
* Yürürlük: Kanunun yayımı
tarihinde. (Dünya)